अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पका पूर्वसहयोगी एलन मस्कले देशको ‘एक-दलीय प्रणाली’ भनेर वर्णन गरेको कुरालाई चुनौती दिन नयाँ राजनीतिक दल स्थापना गरेको बताएका छन् ।
संसारका सबैभन्दा धनी व्यक्ति तथा सन् २०२४ को चुनावमा ट्रम्पका सबैभन्दा ठुला राजनीतिक दाता मस्कसँग तथाकथित सरकारी दक्षता विभाग (डीओजीई) को प्रमुखका रूपमा खर्च कटौती र संघीय जागिरहरू घटाउने ट्रम्पको प्रयासको नेतृत्व गरेपछि राष्ट्रपतिसँग मतभेद भएको थियो ।
मस्कले राष्ट्रपतिको घरेलु खर्च योजनालाई लिएर ट्रम्पसँग विमत्ति जनाएका थिए । यसले अमेरिकी ऋण विस्फोट गराउनेछ भन्दै उनले यसका लागि मतदान गर्ने सांसदहरूलाई पराजित गर्न आफ्नो शक्तिमा सबै प्रयोग गर्ने वाचा गरेका छन् ।
अब मस्कले ‘अमेरिका पार्टी’ नामको आफ्नै राजनीतिक ढाँचा शनिबार सिर्जना गरेका हुन् । यसमार्फत अघि बढ्ने मस्कको भनाइ छ ।
‘हाम्रो देशलाई बर्बादी र भ्रष्टाचारले दिवालिया बनाउने कुरामा हामी एक-दलीय प्रणालीमा बाँचिरहेका छौँ, लोकतन्त्रमा होइन,’ स्पेस एक्स र टेस्लाका मालिकले आफ्नो सामाजिक सञ्जाल प्लेटफर्म एक्समा लेखेका छन्, ‘आज, अमेरिका पार्टी तपाईंलाई तपाईंको स्वतन्त्रता फिर्ता दिन गठन गरिएको छ ।’
मस्कले शुक्रबार, अमेरिकी स्वतन्त्रता दिवसमा अपलोड गरिएको एउटा सर्वेक्षणलाई उद्धृत पनि गरेका छन् । उक्त सर्वेक्षणमा उनले उत्तरदाताहरूलाई ‘लगभग दुई शताब्दीदेखि अमेरिकी राजनीतिमा प्रभुत्व जमाएको दुई-पार्टी (कोहीले एक-पार्टी भन्छन्) प्रणालीबाट स्वतन्त्रता चाहन्छन् कि’ भनेर सोधेका थिए ।
यो सर्वेक्षणमा १२ लाखभन्दा बढी प्रतिक्रिया प्राप्त गरेको थियो ।
‘दुईदेखि एकको अनुपातले, तपाईंहरू नयाँ राजनीतिक दल चाहनुहुन्छ र तपाईंहरूले त्यो पाउनुहुनेछ,’ मस्कले शनिबार एक्समा पोस्ट गरे । मस्कले दुई टाउको भएको सर्पको चित्र र ‘एक-दलीय प्रणालीको अन्त्य गर’ भन्ने क्याप्सन भएको मिम पनि सेयर गरेका थिए ।
जोखिममा रहेका सांसदहरूमा ‘लेजर-फोकस’
नयाँ पार्टीले सन् २०२६ को मध्यावधि चुनाव वा त्यसको दुई वर्षपछि हुने राष्ट्रपतीय निर्वाचनमा कति प्रभाव पार्नेछ भन्ने स्पष्ट छैन ।
ट्रम्पले कांग्रेसका रिपब्लिकनहरूलाई आफ्नो ठुलो घरेलु एजेन्डा ‘वन बिग ब्युटिफुल बिल’ का रूपमा पारित गर्न दबाब दिएपछि ट्रम्प-मस्क विवाद गत महिनाको अन्त्यमा नाटकीय रूपमा पुनः सुरु भयो ।
मस्कले कानुनको कडा विरोध गरे । ‘ऋण दासत्व’ लाई समर्थन गरेकामा यसका रिपब्लिकन समर्थकहरूमाथि आक्रमणसमेत गरे ।
उनले विधेयकको पक्षमा मतदान गर्न संघीय खर्च घटाउन अभियान चलाउने कानुन निर्माताहरूलाई चुनौती दिन नयाँ राजनीतिक पार्टी सुरु गर्ने प्रतिज्ञा पनि गरे । विज्ञहरूले यसले अमेरिकी घाटामा एक दशकमा थप ३४ खर्ब डलर थप्ने बताएका छन् ।
‘यदि यो पृथ्वीमा मैले गर्ने अन्तिम काम भयो भने पनि तिनीहरूले अर्को वर्ष आफ्नो प्राथमिक चुनाव हार्नेछन्,’ मस्कले यही साताको सुरुआतमै भनेका थिए ।
मस्कले मुख्य खर्च विधेयकको कडा आलोचना गरेपछि ट्रम्पले प्रविधि व्यापारीलाई निर्वासन गर्ने र उनका व्यापारहरूबाट संघीय कोष रोक्ने धम्की दिएका थिए । उक्त विधेयक अन्ततः कांग्रेसबाट पारित भएर कानुनमा हस्ताक्षर भइसकेको छ ।
दक्षिण अफ्रिकामा जन्मिएका र सन् २००२ देखि अमेरिकी नागरिकता लिएका मस्कलाई निर्वासन गर्नेबारे विचार गर्ने हो कि भनेर सोधिएको प्रश्नमा राष्ट्रपति ट्रम्पले पत्रकारहरूलाई भने, ‘हामीले हेर्नुपर्नेछ ।’
सर्वेक्षण पोस्ट गरेपछि शुक्रबार मस्कले जोखिममा रहेका सदन र सिनेटका सिटहरू छान्न र मुख्य कानुनहरूमा ‘निर्णायक भोट’ बन्न सम्भावित राजनीतिक युद्ध योजना प्रस्तुत गरेका थिए ।
‘यसलाई कार्यान्वयन गर्ने एक तरिका केवल दुई वा तीन सिनेट सिट र आठदेखि १० सदन जिल्लामा लेजर-फोकस गर्नु हो,’ मस्कले एक्समा लेखेका छन् ।
अमेरिकी सदनका सबै ४३५ सिट प्रत्येक दुई वर्षमा कब्जा गरिन्छ भने सिनेटका एक सय सदस्यमध्ये ६ वर्षको कार्यकाल पूरा गर्ने लगभग एकतिहाइ प्रत्येक दुई वर्षमा निर्वाचित हुन्छन् ।
केही पर्यवेक्षक कसरी तेस्रो-पार्टी अभियानहरूले ऐतिहासिक रूपमा मत विभाजन गरेको छ भनेर औँल्याइरहेका छन् । व्यापारी रस पेरोटको स्वतन्त्र राष्ट्रपति उम्मेदवारीले सन् १९९२ मा जर्ज डब्ल्यू बुसलाई पराजित गर्न मद्दत गरेको थियो । बुसको पुनः उम्मेदवारीका कारण डेमोक्रेट बिल क्लिन्टन विजयी भइन् । ‘तपाईंले रस पेरोट तान्दै हुनुहुन्छ र मलाई यो मनपर्दैन,’ एकजना एक्स प्रयोगकर्ताले मस्कलाई लेखेका छन् । एएफपी/रासस
