कञ्चनपुरको शुक्लाफाँटा राष्ट्रिय निकुञ्जमा रहेको पुच्छर नभएको ‘लिणे’ हात्तीमा रेडियो कलर (जिपिएस) जडानको तयारी भइरहेको छ । निकुञ्ज छेउछाउका बस्तीमा गएर मानवीय क्षति पुर्याउनुका साथै स्थानीयको घर, भान्सा र गोठ भत्काएर धनमालमा क्षति पुर्याउन थालेपछि निकुञ्ज प्रशासनले चितवनबाट रेडियो कलर मगाएर केही दिनभित्रै जडान गर्ने गृहकार्य गरेको हो ।
निकुञ्जका प्रमुख संरक्षण अधिकृत नुरेन्द्र अर्यालले चितवनबाट शनिबार साँझ रेडियोकलर शुक्लाफाँटा आइपुगेको बताए । गत वर्षअघि लालझाडीको ढक्का र भीमदत्त नगरपालिकाको बनकट्टीमा गरी दुई जनाको ज्यान लिएको थियो । पछिल्लो समय निकुञ्ज सुरक्षार्थ खटिएको नेपाली सेनाको रणसिंह दल गणले सुरक्षा सक्रियता कारण उक्त हात्तीले मानवीय क्षति भने गर्न सकेको छैन ।
निकुञ्जका प्रमुख संरक्षण अधिकृत अर्यालले रेडियो कलर जडानपछि लिणे हात्तीमाथि निगरानी बढाएर बस्तीमा क्षति हुन नदिने रणनीति अपनाइने बताए । “प्राविधिक टोलीसहित छलफल गरेर हात्तीलाई लोकेट गरेर बेहोस बनाएर रेडियो कलर जडान गर्नेछौँ”, उनले भने , “त्यसअघि प्राविधिकसहितको टोली बसेर आवश्यक छलफल गरिनेछ ।”
संरक्षण अधिकृत अर्यालले जनधनको क्षति गर्न थालेपछि वन्यजन्तुमा यहाँ पहिलो पटक रेडियो कलर जडान गर्न लागिएको बताउनुभयो । “पाटेबाघ र गैँडा गणनाकाबेला विगतमा पनि रेडियो कलर जडान गरिन्थ्यो”, उनले भने , “जनधनकै क्षति पुर्याएर दुःख दिने थालेपछि हात्तीमाथि जडान गर्न थालिएको हो । स्थानीयले नै पुच्छर नभएकाले हात्तीको नाउँ ‘लिणे’ राखेका हुन् ।”
तीन सय पाँच वर्ष किलोमिटर क्षेत्रफलमा फैलिएको शुक्लाफाँटा राष्ट्रिय निकुञ्ज छेउछाउका बस्तीमा हरेक वर्ष हात्तीले क्षति पुर्याउँदै आएका छन् । निकुञ्ज प्रशासनले मानव–वन्यजन्तु नियन्त्रणका लागि मानवीय क्षति न्यूनीकरणका लागि अभियान सञ्चालनको तयारीसमेत गरिरहेको छ ।
एक साताअघि कञ्चनपुरको बेल्डाँडीमा आयोजित कार्यक्रममा कृषि, वन तथा पर्यावरणमन्त्री गिता चौधरीले शुक्लाफाँटा वरपरका बस्तीमा पुगेर क्षति पुर्याइरहेको जङ्गली हात्तीलाई रेडियो कलर जडान गर्ने प्रक्रिया अघि बढाएको जानकारीसमेत स्थानीयलाई गराउनुभएको थियो । मन्त्री चौधरीकै पहलमा यहाँ रेडियो कलर तत्काल जडान गर्नेगरी अघि बढेको निकुञ्ज प्रशासनको भनाइ छ ।
