अमेरिका र इरानबीच जारी द्वन्द्व अहिले अत्यन्तै संवेदनशील मोडमा पुगेको छ । विशेषगरी रणनीतिक रूपमा अत्यन्त महत्वपूर्ण मानिने स्ट्रेट अफ हर्मुजलाई लिएर दुवै देशबीचको तनाव उत्कर्षमा पुगेको हो । यही सन्दर्भमा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानमाथि कडा चेतावनी दिँदै भनेका छन्, ‘आज रात एउटा सिङ्गो सभ्यताको अन्त्य हुन सक्छ ।’ उनको यो अभिव्यक्तिले विश्वभर चिन्ता बढाएको छ।
अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार, अमेरिकाले इरानलाई स्ट्रेट अफ हर्मुज खुला गर्न अन्तिम समयसीमा दिएको छ । उक्त समयसीमा सकिनै लाग्दा ट्रम्पले इरानलाई लक्षित गर्दै कडा सैन्य कारबाहीको चेतावनी दिएका हुन् । उनले यसअघि पनि इरानले जलमार्ग नखोले ऊर्जा पूर्वाधार, पुल, विद्युत् केन्द्र लगायतका संरचनामा आक्रमण गर्न सकिने चेतावनी दिएका थिए।
यसैबीच, पछिल्लो घटनाक्रममा अमेरिकाले इरानको प्रमुख तेल निर्यात केन्द्र खार्ग टापु क्षेत्रमा हवाई आक्रमण समेत गरेको छ । ती आक्रमणहरूले द्वन्द्व थप चर्किने संकेत दिएको विश्लेषण गरिएको छ।
स्ट्रेट अफ हर्मुज विश्वको सबैभन्दा महत्वपूर्ण तेल ढुवानी मार्गमध्ये एक हो, जहाँबाट करिब २० प्रतिशत विश्वको कच्चा तेल ओसारपसार हुन्छ । इरानले यो जलमार्गमा नियन्त्रण कायम गर्दै जहाज आवागमनमा अवरोध सिर्जना गरेपछि विश्वव्यापी ऊर्जा आपूर्ति र अर्थतन्त्रमा ठूलो असर परेको छ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार, इरानले यो जलमार्गलाई रणनीतिक दबाबको रूपमा प्रयोग गरिरहेको छ भने अमेरिकाले यसलाई कुनै पनि हालतमा खुला गराउने अडान लिएको छ। यही कारण दुवै देशबीचको टकराव अहिले खुला युद्धतर्फ उन्मुख भएको देखिन्छ।
अमेरिकी प्रशासनले इरानलाई परमाणु कार्यक्रम त्याग्न र जलमार्ग खुला गर्न दबाब दिइरहेको छ भने इरानले पनि कडा प्रतिक्रिया जनाउँदै प्रतिशोध लिने चेतावनी दिएको छ। यसले मध्यपूर्वमा मात्र होइन, विश्वव्यापी रूपमा ठूलो युद्धको जोखिम बढाएको विश्लेषण गरिएको छ।
यता विश्लेषकहरू भने यस्तो अभिव्यक्तिले स्थिति झन् अस्थिर बन्न सक्ने बताउँछन्। केहीले ट्रम्पको चेतावनी अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको दृष्टिले विवादास्पद हुन सक्ने समेत उल्लेख गरेका छन्।
समग्रमा, अमेरिका–इरान तनाव अहिले निर्णायक मोडमा पुगेको छ । यदि कूटनीतिक समाधान ननिस्किएमा यो द्वन्द्व पूर्ण युद्धमा परिणत हुने सम्भावना उच्च रहेको देखिन्छ, जसको प्रभाव विश्व अर्थतन्त्र, ऊर्जा आपूर्ति र सुरक्षा अवस्थामाथि गम्भीर रूपमा पर्न सक्नेछ।
.jpg)
